هیدرواکسید سدیم

هیدروکسید سدیم (NaOH) یا سود سوزآور یکی از قوی‌ترین و پرمصرف‌ترین قلیاها در صنعت نساجی است که نقش اساسی در آماده‌سازی، بهبود خواص الیاف و برخی فرآیندهای رنگرزی دارد. کاربردهای اصلی آن عبارت‌اند از:

۱. مرسریزاسیون پنبه (Mercerization)

مهم‌ترین و تخصصی‌ترین کاربرد سود سوزآور:

• افزایش استحکام، درخشندگی و جذب رنگ

• بهبود یکنواختی رنگرزی

• افزایش تمایل الیاف پنبه به رنگ‌های راکتیو و مستقیم

• معمولاً با غلظت ۱۸–۲۵٪ وزنی NaOH

۲. آهارگیری (Desizing)

• حذف آهارهای نشاسته‌ای و مصنوعی

• افزایش نفوذپذیری و جذب آب پارچه

• آماده‌سازی برای سفیدگری و رنگرزی

۳. سفیدگری (Bleaching)

• ایجاد محیط قلیایی قوی برای فعال‌سازی آب اکسیژنه

• حذف ناخالصی‌ها، موم‌ها و رنگدانه‌های طبیعی پنبه

• معمولاً همراه با پایدارکننده‌ها و سورفکتانت‌ها

۴. شستشو و پاک‌سازی پارچه (Scouring)

• حذف چربی‌ها، روغن‌ها و مواد طبیعی الیاف

• افزایش درجه سفیدی و آب‌دوستی پارچه

• بهبود یکنواختی رنگرزی بعدی

۵. تنظیم pH در فرآیندهای خاص

• کنترل pH در برخی رنگرزی‌ها و تکمیل‌ها

• استفاده محدود و کنترل‌شده به‌دلیل قلیائیت بالا

۶. چاپ پارچه

• تنظیم pH خمیر چاپ برای رنگ‌های راکتیو

• کمک به تثبیت رنگ در بخاردهی

۷. بازیافت و فرآیندهای شیمیایی خاص

• استفاده در فرآیندهای بازیافت الیاف سلولزی

• اصلاح سطح الیاف

مزایای هیدروکسید سدیم

• قلیای بسیار قوی و مؤثر

• افزایش قابل‌توجه کیفیت پنبه

• کاهش زمان فرآیندها

• قیمت مناسب در مقیاس صنعتی

معایب و خطرات

• بسیار خورنده (خطر سوختگی پوست و چشم)

• مصرف نادرست باعث:

  • تخریب الیاف

  • افت استحکام

  • زردی پارچه

• نیاز به خنثی‌سازی کامل (معمولاً با اسید استیک)

نکات ایمنی

• استفاده از دستکش، عینک و لباس محافظ

• رقیق‌سازی صحیح (افزودن سود به آب، نه بالعکس)

• کنترل دقیق غلظت، دما و زمان