آب اکسیژنه
آب اکسیژنه یا پراکسید هیدروژن (H₂O₂) یکی از مهمترین مواد شیمیایی در صنعت نساجی است که عمدتاً بهدلیل خاصیت سفیدکنندگی قوی، سازگاری زیستمحیطی و عدم باقیماندن مواد مضر کاربرد گستردهای دارد. مهمترین کاربردهای آن عبارتاند از:
۱. سفیدگری الیاف و پارچهها (Bleaching)
اصلیترین کاربرد آب اکسیژنه در نساجی است.
الیاف قابل سفیدگری:
پنبه و الیاف سلولزی
ویسکوز و مدال
مخلوط پنبه/پلیاستر
پشم (در شرایط کنترلشده)
اهداف سفیدگری:
حذف رنگ طبیعی الیاف
افزایش درجه سفیدی
آمادهسازی پارچه برای رنگرزی و چاپ
۲. آمادهسازی قبل از رنگرزی و چاپ (Pretreatment)
افزایش جذب یکنواخت رنگ
حذف ناخالصیهای طبیعی (مومها، پکتینها، روغنها)
بهبود کیفیت چاپ و شفافیت رنگ
۳. سفیدگری همزمان با آهارگیری (One-bath process)
انجام همزمان آهارگیری، شستشو و سفیدگری
کاهش مصرف آب، انرژی و زمان
افزایش بهرهوری تولید
۴. شستشوی پس از رنگرزی
حذف رنگهای سطحی و رنگهای هیدرولیزشده
افزایش ثبات شستشویی
بهبود یکنواختی رنگ
۵. سفیدگری نخ
سفیدگری نخهای پنبهای پیش از بافندگی یا رنگرزی
افزایش کیفیت نخ و پارچه نهایی
۶. سفیدگری ملایم الیاف حساس
استفاده کنترلشده برای پشم و ابریشم
جلوگیری از تخریب الیاف در غلظت و دمای پایین
۷. کاربردهای زیستمحیطی
تجزیه به آب و اکسیژن (دوستدار محیط زیست)
جایگزین مناسب کلر و هیپوکلریت
شرایط معمول مصرف
pH: قلیایی (حدود ۱۰–۱۱)
دما: ۸۰ تا ۹۵ درجه سانتیگراد (برای پنبه)
مواد کمکی: پایدارکنندهها (سیلیکاتی یا آلی)، سورفکتانتها
مزایا
سفیدی بالا و یکنواخت
عدم زردی الیاف
کاهش آلودگی پساب
سازگار با استانداردهای زیستمحیطی
معایب و نکات ایمنی
نیاز به کنترل دقیق pH و دما
در صورت عدم پایدارسازی باعث تخریب الیاف
خورنده و اکسیدکننده قوی (نیاز به ایمنی)
